Governance ของ LUNC ทำงานอย่างไร: ยื่นข้อเสนอ โหวต และใช้เงินกองทุนชุมชน

Governance ของ LUNC คือระบบโหวตบนเชนที่ใช้บริหาร Terra Classic ใครก็ยื่นข้อเสนอได้ถ้าวางมัดจำครบ จากนั้น LUNC ที่สเตกอยู่จะโหวตกันเจ็ดวัน และถ้าผ่าน ผลโหวตมีผลบังคับจริง พารามิเตอร์เปลี่ยน เงินจากกองทุนชุมชนถูกโอน หรือการอัปเกรดซอฟต์แวร์ถูกกำหนดวัน ไม่มีบริษัทไหนมีอำนาจล้มผลโหวตได้

เพราะแบบนี้ governance จึงเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุดเรื่องหนึ่งถ้าอยากเข้าใจ LUNC ภาษีเผา เพดานค่าคอมมิชชันของวาลิเดเตอร์ ขนาดมัดจำ และการอัปเกรดโค้ด ล้วนมาจากข้อเสนอที่มีหมายเลขกำกับทั้งสิ้น ฟีดสดด้านบนแสดงข้อเสนอที่กำลังเปิดโหวต ส่วนคู่มือนี้อธิบายว่าควรอ่านฟีดนั้นอย่างไร และเข้าไปมีส่วนร่วมได้ยังไง

ใครเป็นคนตัดสินใจบน Terra Classic

น้ำหนักของคะแนนโหวตวัดจาก LUNC ที่สเตกอยู่ เหรียญที่ฝากไว้ในบัญชีกระดานเทรดหรือนอนอยู่ในกระเป๋าเฉย ๆ โดยไม่สเตกจะไม่มีเสียงเลย วาลิเดเตอร์โหวตด้วย LUNC ทั้งหมดที่คนมาฝากสเตกไว้ เว้นแต่ผู้ฝากจะโหวตเอง ตั้งแต่ Terraform Labs ทิ้งเชนไปในปี 2022 นี่คือช่องทางเดียวที่ใช้ตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ บนเชน รายละเอียดว่าใครเป็นใครอยู่ในคู่มือชุมชน LUNC

สำหรับคนไทย จุดนี้สำคัญเป็นพิเศษ ผู้ถือจำนวนมากซื้อ LUNC แล้วเก็บไว้บนกระดานเทรดในประเทศอย่าง Bitkub หรือ Binance TH เหรียญเหล่านั้นอยู่ในกระเป๋าของกระดานเทรด ไม่ใช่ของคุณ จึงไม่มีเสียงในข้อเสนอใดเลย ถ้าอยากมีส่วนกำหนดภาษีเผาหรือการใช้เงินกองทุน ต้องถอนเหรียญออกมาไว้ในกระเป๋าที่คุณถือคีย์เอง แล้วสเตกก่อน

ในทางปฏิบัติ ข้อเสนอแบ่งได้เป็นไม่กี่แบบ ข้อเสนอแบบข้อความหรือ signal แค่แสดงจุดยืน ไม่ได้เปลี่ยนอะไรด้วยตัวเอง ข้อเสนอเปลี่ยนพารามิเตอร์ ปรับค่าที่ใช้งานจริง เช่น อัตราภาษีหรือค่าคอมขั้นต่ำของวาลิเดเตอร์ ข้อเสนอขอใช้เงินกองทุนชุมชน จ่ายเงินให้ทีมหรือโปรเจกต์จากคลังบนเชน และ ข้อเสนออัปเกรดซอฟต์แวร์ กำหนดความสูงบล็อกที่วาลิเดเตอร์ทุกรายต้องเปลี่ยนไปใช้ core รุ่นใหม่ ซึ่งเราติดตามไว้ในหน้าอัปเกรดเครือข่าย

หมายเลขข้อเสนอนับต่อเนื่องทั้งเชนและเลยหลัก 12,200 ไปแล้ว เลขเก่าจำนวนมากเป็นสแปมหรือวางมัดจำไม่ครบ ลำดับเลขจึงดูกระโดดเป็นช่วง ๆ

กติกา: มัดจำ องค์ประชุม เกณฑ์ผ่าน และวีโต้

กติกาการโหวตเองก็เป็นพารามิเตอร์บนเชน จึงเปลี่ยนได้ด้วยการโหวตเช่นกัน ค่าด้านล่างคือค่าที่ใช้งานอยู่จริงซึ่งอ่านมาจากเชน

มีสองจุดที่คนมักเข้าใจผิด ข้อแรก องค์ประชุมวัดเทียบกับ LUNC ที่สเตกทั้งหมด ไม่ใช่อุปทานรวม เมื่อมี LUNC สเตกอยู่ราว 900,000 ล้านเหรียญ ก็ต้องมีคนโหวตประมาณ 360,000 ล้านเหรียญก่อนผลจะนับได้ ข้อสอง Abstain ช่วยให้ครบองค์ประชุม แต่ไม่ถูกนำไปคิดในสัดส่วน Yes ส่วนวีโต้คิดอีกแบบ คือ NoWithVeto วัดเทียบกับคะแนนทั้งหมดที่โหวต รวม Abstain ด้วย

มัดจำ 5 ล้าน LUNC มีที่มา Terra Classic เคยเจอข้อเสนอสแปมเยอะมาก และมัดจำราคาถูกทำให้ใครก็โพสต์ได้ง่าย ข้อเสนอ 11780 ขึ้นมัดจำขั้นต่ำในเดือนกันยายน 2023 และข้อเสนอ 12071 เพิ่มเงื่อนไขต้องวาง 20% ตั้งแต่ยื่นในเดือนกุมภาพันธ์ 2024 เมื่อรวมกับการเผามัดจำเมื่อโดนวีโต้ ข้อเสนอขำ ๆ ตอนนี้จึงมีราคาที่ต้องจ่ายจริง

ตัวอย่างจริง: ข้อเสนอ 12223 ผ่านได้อย่างไร

ข้อเสนอ 12223 ขึ้นภาษีเผาจาก 0.5% เป็น 1.5% และปิดโหวตเมื่อ 2 สิงหาคม 2026 ผลนับคะแนนสุดท้ายบนเชนอยู่ที่ราว Yes 231,900 ล้าน No 90,300 ล้าน NoWithVeto 118,300 ล้าน และ Abstain 274,800 ล้าน รวม LUNC ที่มาโหวตประมาณ 715,000 ล้านเหรียญ ซึ่งผ่านองค์ประชุม 40% ไปได้

ในการคิดเกณฑ์ผ่าน ให้ตัด Abstain ออกก่อน Yes หารด้วย Yes บวก No บวก NoWithVeto คือ 231.9 จากราว 440.5 พันล้าน หรือ 52.6% เกิน 50% จึงผ่าน ส่วนการทดสอบวีโต้ เอา NoWithVeto หารด้วยคะแนนทั้งหมด 118.3 จาก 715 พันล้าน ได้ราว 16.5% ต่ำกว่า 33.4% มาก สื่อบางเจ้ารายงานว่า 12223 ผ่านด้วยเสียงสนับสนุน 96% แต่ข้อมูลบนเชนแสดงผลที่สูสีกว่านั้นมาก และมีสัดส่วน Abstain สูงถึง 38.4% การแบ่งภาษีแบบใหม่อธิบายไว้ในหน้าภาษีเผา LUNC

วิธีโหวตด้วย Galaxy Station

Galaxy Station ที่พัฒนาโดย Hexxagon คือกระเป๋าที่คนโหวตบน Terra Classic ใช้กันมากที่สุด ใช้ได้ทั้งแบบส่วนขยายบน Chrome หรือ Brave และแดชบอร์ดบนเว็บ และรองรับ Ledger ส่วน Keplr สเตก LUNC ได้ แต่โหวตได้ผ่านเว็บภายนอกเท่านั้น เปรียบเทียบตัวเลือกทั้งหมดได้ในคู่มือกระเป๋า LUNC

1. ติดตั้ง Galaxy Station

   เพิ่มส่วนขยายใน Chrome หรือ Brave สร้างกระเป๋าใหม่หรือนำเข้า seed 24 คำของ Station แล้วเลือกเครือข่าย Terra Classic จด seed ลงกระดาษ และห้ามพิมพ์ลงเว็บไซต์ใดเด็ดขาด

2. โอน LUNC เข้ากระเป๋า

   ถอน LUNC แบบเนทีฟจากกระดานเทรดมาที่ที่อยู่ terra1 ของคุณ เผื่อเหรียญไว้นิดหน่อยสำหรับค่าแก๊ส

3. สเตกกับวาลิเดเตอร์

   เปิดเมนู Stake เลือกวาลิเดเตอร์แล้วกด delegate มีแค่ LUNC ที่สเตกแล้วเท่านั้นที่โหวตได้ การถอนสเตกใช้เวลา 21 วัน จึงควรสเตกเฉพาะส่วนที่ล็อกไว้ได้

4. เปิดข้อเสนอ

   หาข้อเสนอในเมนู governance หรือบน finder อ่านเนื้อหาเต็มและลิงก์ฟอรัมใน metadata และเช็กว่ายังอยู่ในช่วงโหวต

5. โหวตและเซ็น

   เลือก Yes, No, NoWithVeto หรือ Abstain กดยืนยันแล้วเซ็นธุรกรรม คะแนนของคุณจะขึ้นบน explorer ภายในหนึ่งถึงสองบล็อก

ขั้นที่คนมักข้ามคือการสเตกก่อน ถ้าอยากโหวตแต่ยังไม่รู้จะฝากกับใคร ลองอ่านคู่มือวาลิเดเตอร์และคู่มือสเตก LUNC ผลตอบแทนไม่หวือหวา ราว 2% ต่อปีสุทธิ แต่สำหรับผู้ถือหลายคน สิทธิ์โหวตคือประโยชน์ตัวจริง

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยมีไม่กี่แบบ แบบแรกคือพยายามโหวตด้วยเหรียญที่ยังไม่ได้สเตก ซึ่งไม่มีน้ำหนักใด ๆ ในการนับคะแนน แบบที่สองคือไม่เหลือ LUNC ไว้จ่ายค่าแก๊ส ธุรกรรมโหวตจึงส่งไม่ผ่าน แบบที่สามคือเปิดข้อเสนอที่ยังอยู่ในช่วงวางมัดจำ 14 วัน หรือปิดโหวตไปแล้ว ถ้าปุ่มโหวตไม่ขึ้น ให้เช็กสถานะข้อเสนอก่อน และหลังเซ็นแล้ว ลองเปิด explorer ดูว่าคะแนนของคุณขึ้นจริง ใช้เวลาไม่ถึงนาที

ยังไม่มี LUNC ไว้สเตก?

ซื้อ USDT ด้วยบัตร โอนไปกระดานเทรดที่ลิสต์ LUNC ซื้อที่นั่น แล้วถอนเข้า Galaxy Station อย่าลืมเช็กก่อนซื้อว่ากระดานนั้นเปิดให้ถอน LUNC อยู่

สร้างบัญชี

วาลิเดเตอร์โหวตแทนคุณ ถ้าคุณไม่โหวตเอง

บน Terra Classic เหมือนเชนอื่นในเครือ Cosmos คะแนนของวาลิเดเตอร์จะถูกใช้กับ LUNC ทั้งหมดที่ฝากสเตกไว้ ถ้าคุณโหวตเอง คะแนนของคุณจะแทนที่คะแนนวาลิเดเตอร์สำหรับส่วนของคุณ ทำได้กับทุกข้อเสนอและด้วยจำนวนสเตกเท่าไรก็ได้ แต่ผู้ฝากส่วนใหญ่ไม่เคยโหวตเอง วาลิเดเตอร์รายใหญ่จึงมีเสียงดังมาก

การกระจุกตัวนี้เป็นเรื่องจริง วาลิเดเตอร์ราวหกรายรวมกันถือ LUNC ที่สเตกเกินหนึ่งในสาม มากพอจะล้มข้อเสนอด้วย NoWithVeto ถ้าเห็นตรงกัน ประวัติการโหวตจึงสำคัญตอนเลือกวาลิเดเตอร์ explorer แสดงได้ว่าแต่ละรายโหวตอะไรในข้อเสนอที่ผ่านมา ลองเช็กข้อเสนอเกี่ยวกับภาษีและการใช้เงินก่อนตัดสินใจฝาก

เคล็ดลับเล็ก ๆ: ถ้าวาลิเดเตอร์ของคุณ Abstain บ่อยหรือโหวตสวนทางความคิดคุณ คุณย้ายสเตก (redelegate) ไปรายอื่นได้ทันที แต่คู่ใหม่นั้นจะติดคูลดาวน์ 21 วันก่อนย้ายสเตกก้อนเดิมได้อีกครั้ง

กองทุนชุมชน: ข้างในมีอะไร และเงินเข้ามาจากไหน

กองทุนชุมชน (Community Pool) คือคลังของ Terra Classic ถือ LUNC ราวเก้าพันล้านเหรียญและ USTC หลายสิบล้าน รวมถึงเหรียญอื่นอีกเล็กน้อย เงินไหลเข้ามาสองทาง ทางแรกคือ 0.15 จุดจากภาษีเผา 1.5% ทุกครั้งตั้งแต่ข้อเสนอ 12223 ทางที่สองคือครึ่งหนึ่งของค่าแก๊สทั้งหมดผ่าน community tax 50% ยอดสดดูได้ในหน้าอุปทาน LUNC

ลองคิดเป็นตัวเลขให้เห็นภาพ ถ้าคุณโอน 1,000,000 LUNC แบบที่ต้องเสียภาษี ภาษี 1.5% จะเท่ากับ 15,000 LUNC ในจำนวนนี้ 12,000 LUNC ถูกเผาทิ้ง 1,500 LUNC เข้ากองทุนชุมชน และอีก 1,500 LUNC เข้ากองรางวัลออราเคิล ซึ่งเป็นแหล่งรางวัลหลักของคนสเตก ทุกครั้งที่มีคนโอนเหรียญบนเชน กองทุนชุมชนจึงโตขึ้นทีละนิด และทุกเหรียญที่จะออกจากกองทุนต้องผ่านการโหวตเสมอ

ไม่มีใครถือกุญแจของกองทุนนี้ เงินจะออกได้ก็ต่อเมื่อข้อเสนอขอใช้เงินผ่านการโหวต และที่อยู่ผู้รับเขียนไว้ในข้อเสนอเลย การใช้เงินช่วงหลังมีทั้งจ่ายค่ารีเลย์ IBC จ่ายสองเฟสของการอัปเกรดเป็น Cosmos SDK 0.53 และจ่ายค่าบริดจ์ Hyperlane ไป Ethereum, BNB Chain และ Solana งบของ Hyperlane จ่ายหลังส่งมอบงานแล้วเท่านั้น ซึ่งเป็นโมเดลที่น่าใช้ต่อ

ผู้โหวตก็ปฏิเสธได้เหมือนกัน เดือนสิงหาคม 2026 ข้อเสนอ 12224 พยายามกำหนดเพดานเงินสำรองของกองทุนและส่งส่วนเกินไปกองรางวัลออราเคิล แต่ถูกตีตก ส่วนเดือนตุลาคม 2026 ข้อเสนอจ้างตรวจสอบความปลอดภัย (12228) ก็ถูกปัดตกด้วยสัดส่วน NoWithVeto เกิน 42%

ข้อเสนอที่เปลี่ยนหน้าตา Terra Classic

นี่คือข้อเสนอที่คนชอบค้นหาด้วยหมายเลข ผลลัพธ์มาจากการนับคะแนนสุดท้ายบนเชนของแต่ละข้อเสนอ

มีบทเรียนสามข้อที่เห็นชัด ข้อแรก signal ไม่ใช่โค้ด ข้อเสนอ 3568 ได้เสียงหนุน 99.5% แต่ไม่มีอะไรเปลี่ยนจนกระทั่ง 4159 อนุมัติแจกจ่ายโค้ดที่ใช้งานได้ และ 4661 ตั้งพารามิเตอร์ 1.2% ซึ่งเริ่มใช้ที่บล็อก 9,475,200 ราว 21 กันยายน 2022 ข้อสอง ผลโหวตถูกกลับลำได้ ภาษี 1.2% อยู่ได้ไม่ถึงเดือนก่อน 5234 จะลดลง และ 10983 ก็ถูก 11111 ยกเลิกภายในไม่กี่สัปดาห์ ข้อสาม ตัวเลขบนโลกออนไลน์มักถูกอ้างผิด 11111 ไม่ได้เป็นตัวตั้งอัตรา 0.2% และภาษี 1.5% เคยถูกตีตกสองครั้ง คือ 11933 (ธันวาคม 2023) และ 12149 (ธันวาคม 2024) ก่อน 12223 จะผ่าน ส่วนข้อเสนอ 12234 สำคัญกับนักพัฒนา เพราะตอนนี้โค้ดสัญญาต้องได้รับอนุมัติจาก governance หรืออยู่ในรายชื่อที่อนุญาต ข้อเสนอต่อเนื่อง 12236 ขอให้สองทีม คือ Juris Protocol และ LuncSwap.fun อัปโหลดโค้ดได้ภายใต้กฎนี้ ผลกระทบต่อแอปต่าง ๆ อ่านได้ในหน้าดีแอป Terra Classic

วิธีอ่านและประเมินข้อเสนอ

เริ่มจากดูประเภทก่อน ข้อเสนอแบบข้อความคือโพล ให้ดูว่ามีแผนต่อยอดที่ทำได้จริงหรือไม่ ข้อเสนอเปลี่ยนพารามิเตอร์จะทำตามข้อความในตัวมันทุกตัวอักษร จึงต้องอ่านข้อความนั้น ชื่อเรื่องว่า “ลดค่าธรรมเนียม” กับค่าพารามิเตอร์ที่ตั้งเป็น 0 ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน ข้อเสนอขอใช้เงินต้องมีผู้รับ จำนวนเงิน และควรมีหมุดหมายงาน ส่วนข้อเสนออัปเกรดต้องมีเวอร์ชันที่ออกและติดแท็กแล้วบน github.com/classic-terra พร้อมความสูงบล็อก

จากนั้นตามอ่านการถกเถียง ข้อเสนอช่วงหลังส่วนใหญ่จะลิงก์กระทู้บน LuncGoblins Discourse ซึ่งเป็นที่ถกร่างกันก่อนวางมัดจำ เนื้อหาเต็มและผลนับสดดูได้บน Galaxy Finder ส่วนฟอรัม Agora เดิมเป็นแค่คลังเก็บจากยุค TFL

สุดท้าย ถามตัวเองสี่ข้อ ใครได้เงิน และได้เมื่อไร การจ่ายผูกกับการส่งมอบงานหรือไม่ เหมือนทุนของ Hyperlane ทีมเป็นใครที่ตรวจสอบได้หรือเปล่า เพราะข้อเสนอ 12033 บังคับให้นักพัฒนา L1 ที่รับทุนต้องทำ KYC และถ้าไม่สำเร็จจะเกิดอะไรขึ้น NoWithVeto มีไว้สำหรับสแปมและข้อเสนอที่สร้างความเสียหาย ไม่ใช่สำหรับไอเดียที่คุณแค่ไม่ชอบ กรณีนั้นโหวต No ธรรมดาคือคำตอบที่ถูก

อ่านก่อน ค่อยโหวต