LUNC vs LUNA: สองเชนที่มีอดีตร่วมกัน

คำตอบสั้น ๆ

LUNC กับ LUNA เป็นสองเหรียญที่ต่างกันบนสองบล็อกเชนที่ต่างกัน LUNC หรือที่เรียกว่า Luna Classic อยู่บน Terra Classic ซึ่งมี chain ID columbus-5 นั่นคือเครือข่าย Terra ดั้งเดิม เชนที่ล่มไปพร้อมสเตเบิลคอยน์ UST ในเดือนพฤษภาคม 2022 ส่วน LUNA ที่มักเขียนว่า LUNA 2.0 หรือ LUNA2 อยู่บน Terra 2.0 ซึ่งมี chain ID phoenix-1 เชนนี้เริ่มต้นใหม่จากศูนย์เมื่อ 28 พฤษภาคม 2022

สองเหรียญนี้มีซัพพลายแยก ราคาแยก ซอฟต์แวร์แยก และทีมแยก ไม่มีบริดจ์เชื่อมกัน และไม่มีปุ่มไหนแปลงเหรียญหนึ่งเป็นอีกเหรียญ ถ้าจะจำอะไรจากหน้านี้ไปเรื่องเดียว ให้จำว่าชื่อ “LUNA” บนกระดานเทรดไม่ได้บอกว่าคุณกำลังซื้อเหรียญไหน แผงดวลสดข้างหัวข้อแสดงราคาของทั้งสองเหรียญเทียบกัน และช่องว่างราคาระหว่างสองเหรียญคือวิธีเช็กความถูกต้องที่เร็วที่สุด

เหรียญเดียวกลายเป็นสองได้อย่างไร

ก่อนพฤษภาคม 2022 มีเชน Terra เพียงเชนเดียว และมีเหรียญเดียวชื่อ LUNA หน้าที่ของมันคือรองรับการแกว่งของ UST สเตเบิลคอยน์แบบอัลกอริทึมที่ควรจะรักษามูลค่าไว้ที่หนึ่งดอลลาร์ เมื่อ UST หลุดหมุด ระบบได้พิมพ์ LUNA ออกมามหาศาล ซัพพลายพุ่งจากราว 725 ล้านเป็นราว 6.9 ล้านล้านในเวลาไม่ถึงสามสัปดาห์ ไทม์ไลน์ Terra Luna ล่มของเราไล่เรื่องราวช่วงนั้นทีละวัน

วันที่ 25 พฤษภาคม 2022 governance ผ่านข้อเสนอ 1623 “Terra Ecosystem Revival Plan” ซึ่งสร้างเชนใหม่เอี่ยมและเปลี่ยนชื่อเชนเก่า เชนใหม่ได้ชื่อ LUNA ไป เชนเก่ากลายเป็น Terra Classic โดย LUNA ของเชนนี้กลายเป็น LUNC และ UST กลายเป็น USTC ซึ่งมีเรื่องราวของตัวเองอยู่ในหน้า USTC ดังนั้นเหรียญที่คนเรียกว่า LUNC ตอนนี้คือความต่อเนื่องโดยตรงของ LUNA ดั้งเดิม ประวัติราคาของมัน รวมถึงจุดสูงสุดตลอดกาล $119.18 เมื่อ 5 เมษายน 2022 เป็นของ LUNC ไม่ใช่ของ LUNA ตัวใหม่

นี่คือเหตุผลที่บทความเก่าจำนวนมากทำให้คนอ่านสับสน อะไรก็ตามที่เขียนก่อนปลายพฤษภาคม 2022 แล้วพูดถึง “LUNA” หมายถึงเหรียญที่ตอนนี้คือ LUNC ถ้าอยากเข้าใจพื้นฐานของเชนที่รอดมาก่อน เริ่มจากLUNC คืออะไร แล้วค่อยกลับมาอ่านหน้านี้

LUNC กับ LUNA เทียบกันชัด ๆ

นี่คือการเปรียบเทียบในมุมเดียว ราคาและมาร์เก็ตแคปขยับทุกนาที เราจึงปล่อยให้แผงดวลสดด้านบนแสดง และเน้นสิ่งที่เป็นตัวตนของแต่ละเชนแทน

บางแถวควรอธิบายเพิ่ม แถวสเตเบิลคอยน์คือความต่างทางการออกแบบที่ลึกที่สุด Terra Classic ยังมี USTC ซึ่งเป็นซากของ UST ที่พังไปแล้ว แม้กลไกสวอปและการพิมพ์จะปิดอยู่ ส่วน Terra 2.0 ทิ้งแนวคิดสเตเบิลคอยน์แบบอัลกอริทึมไปทั้งหมด LUNA จึงไม่มีหมุดให้ปกป้อง และไม่มีกลไกพิมพ์และเผาที่ผูกกับอะไร แถวซอฟต์แวร์แสดงว่าทั้งสองเชนยังอัปเกรดต่อหลังการแยก แต่คนละเส้นทาง งานล่าสุดของ Terra Classic บน Cosmos SDK 0.53 อยู่ในหน้าอัปเกรดเครือข่าย

หลักล้านล้านกับราวพันล้าน

ช่องว่างของซัพพลายคือเหตุผลที่ราคาของสองเหรียญดูต่างกันมาก ซัพพลายรวมของ LUNC ขึ้นไปสูงสุดที่ 6,907,005,702,213 เหรียญที่บล็อก 7,790,000 ในช่วงวันสุดท้ายของระบบเก่า หลังจากนั้นการเผาดึงเหรียญออกไปหลายแสนล้าน และยอดรวมอยู่ที่สูงกว่า 6.4 ล้านล้านเล็กน้อย เงินเฟ้อของโมดูล mint ตั้งเป็นศูนย์ ตัวเลขจึงขยับเฉพาะเมื่อมีการเผา คู่มือซัพพลาย LUNCอธิบายว่าทำไมเว็บรวมข้อมูลถึงโชว์ตัวเลข “หมุนเวียน” ต่ำกว่า และตัวติดตามการเผาแสดงยอดรวมสด

Terra 2.0 เริ่มต้นด้วยซัพพลาย genesis 1,000 ล้าน LUNA โดยกระเป๋าใหญ่ได้รับแบบทยอยปลดล็อก (vesting) ยอดรวมบนเชนเพิ่มขึ้นเป็นราว 1,300 ล้านหลังจากนั้น ขณะที่ CoinGecko รายงานตัวเลขยอดรวมและหมุนเวียนที่ต่ำกว่า เว็บรวมข้อมูลกับเชนมักไม่ตรงกัน จึงต้องบอกเสมอว่าอ้างจากแหล่งไหน

ลองดูตัวอย่างว่าทำไมราคาต่อเหรียญอย่างเดียวบอกอะไรได้น้อย สมมติให้สองเหรียญมีมูลค่าตลาดเท่ากันเป๊ะ เนื่องจาก LUNC มีจำนวนเหรียญมากกว่าราว 5,000 เท่า หนึ่ง LUNC จะต้องมีค่าราว 1 ใน 5,000 ของหนึ่ง LUNA ในข้อมูลช่วงหลัง มาร์เก็ตแคปของ LUNC ใหญ่กว่า LUNA หลายเท่าด้วยซ้ำ แต่ LUNC แต่ละเหรียญก็ยังมีราคาเป็นเศษเล็ก ๆ ของหนึ่งเซนต์ เพราะซัพพลายใหญ่มาก

เหรียญหน้าคล้าย

LUNC กับ LUNA มีโลโก้ที่สืบทอดมาจากที่เดียวกันและมีประวัติชื่อย่อร่วมกัน บนหน้าจอกระเป๋าทั้งสองอาจดูแทบเหมือนกัน ให้อ่านชื่อเชน ไม่ใช่ดูแค่สัญลักษณ์

ใครดูแลแต่ละเชน

Terra Classic ไม่มีบริษัทหรือมูลนิธิเป็นผู้คุม โค้ด core อยู่ในองค์กร classic-terra บน GitHub ซึ่งตั้งขึ้นในเดือนธันวาคม 2022 หลังจาก Terraform Labs ถอยออกไป นักพัฒนาเสนอการอัปเกรด ชุมชนจ่ายค่าตอบแทนจากกองทุนชุมชน และวาลิเดเตอร์กับคนสเตกโหวตอนุมัติหรือปฏิเสธแต่ละขั้น ติดตามกระบวนการนี้ได้ในหน้า governance ข้อดีคือความเป็นอิสระ ข้อเสียคือความคืบหน้าขึ้นกับอาสาสมัครและการที่ข้อเสนอผ่าน ซึ่งบางข้อเสนอก็ไม่ผ่าน

Terra 2.0 ดูแลโดย Phoenix Foundation ซึ่งเผยแพร่โค้ดในองค์กร phoenix-directive บน GitHub และดูแล phoenix.money ส่วน Terraform Labs บริษัทที่สร้าง Terra ดั้งเดิม อยู่ระหว่างปิดกิจการตั้งแต่ 30 กันยายน 2024 และคลังโค้ด core เดิมของบริษัทไม่ได้อัปเดตตั้งแต่ปลายปี 2024 ไม่มีเหรียญไหนที่ Terraform Labs ดูแลอีกแล้ว และทั้งสองเหรียญไม่เกี่ยวกับกระบวนการเคลมในคดีล้มละลายของบริษัท

ทั้งสองเชนใช้ proof of stake ผู้ถือในแต่ละเชนจึงฝากเหรียญกับวาลิเดเตอร์และโหวตได้ ฝั่ง Classic มีคู่มือสเตก LUNCที่อธิบายช่วงถอนสเตก 21 วัน และผลตอบแทนจริงที่ไม่สูงนัก

สแนปช็อตแอร์ดรอปสองครั้ง

LUNA 2.0 ไม่ได้ขายให้สาธารณะตอนเปิดตัว แต่แอร์ดรอปให้คนที่ถือสินทรัพย์บนเชนเก่า โดยใช้สแนปช็อตสองครั้ง ครั้งแรกที่บล็อก 7,544,910 เมื่อ 7 พฤษภาคม 2022 คือสแนปช็อต “ก่อนหลุดหมุด” หรือ “ก่อนการโจมตี” ถ่ายไว้ตอนที่ UST เพิ่งเริ่มโคลงเคลง ครั้งที่สองที่บล็อก 7,790,000 เมื่อ 27 พฤษภาคม 2022 คือสแนปช็อต “หลังการโจมตี” ถ่ายไว้หลังภาวะเงินเฟ้อรุนแรงของ LUNA เดิม เหรียญ genesis 1,000 ล้านของเชนใหม่ถูกแบ่งดังนี้

การออกแบบนี้ให้ประโยชน์กับคนที่ถือก่อนการล่ม 45% ของซัพพลายใหม่ไปที่ผู้ถือ LUNA และ aUST ก่อนหลุดหมุด ขณะที่คนที่ซื้อเหรียญช่วงเงินเฟ้อรุนแรงปลายพฤษภาคมได้ส่วนแบ่งน้อยกว่า ประเด็นสำคัญสำหรับคนที่จะซื้อตอนนี้คือแอร์ดรอปเป็นอดีตไปแล้ว มันเกิดครั้งเดียวจากสแนปช็อตสองครั้งนั้น และการถือ LUNC ตอนนี้ไม่ให้สิทธิ์ใด ๆ ใน LUNA

ทำไมแลก LUNC เป็น LUNA ไม่ได้

“แลก LUNC เป็น LUNA” หรือ “convert luna to lunc” เป็นคำค้นยอดฮิตที่สุดคำหนึ่งเกี่ยวกับสองเหรียญนี้ และคำตอบตรง ๆ ก็สั้นมาก คือไม่มีการแลกแบบนั้น Terra 2.0 เริ่มจากไฟล์ genesis ใหม่ ไม่ได้นำยอดคงเหลือของเชนเก่าเข้ามาเป็นลิงก์ที่ยังทำงาน แค่ถ่ายภาพยอดไว้ครั้งเดียวแล้วใช้ภาพนั้นแจกเหรียญใหม่ หลังจากนั้นบัญชีของสองเชนก็ไม่เคยคุยกันอีกเลย

เมื่อสองเชนเป็นอิสระต่อกัน จึงไม่มีสัญญาอัจฉริยะ บริดจ์ หรือกฎของโปรโตคอลใดที่เผา LUNC แล้วออก LUNA ให้แทน เว็บไซต์หรือแอปไหนที่สัญญาว่าแปลงได้โดยตรงในอัตราคงที่ ให้ถือว่าเป็นมิจฉาชีพ ส่วนกระเป๋าที่ดูเหมือน “แปลง” ได้ จริง ๆ แล้วแค่ทำสองการเทรดให้ คือขาย LUNC เป็นสินทรัพย์อื่นแล้วนำเงินไปซื้อ LUNA โดยเก็บค่าธรรมเนียมและ spread สองรอบ

ถ้าคุณต้องการย้ายมูลค่าจากเหรียญหนึ่งไปอีกเหรียญจริง ๆ ให้ทำอย่างเปิดเผย ขาย LUNC เป็น USDT บนกระดานที่ลิสต์ LUNC แล้วไปซื้อ LUNA ที่ที่มันเทรด และเช็กสถานะการถอนของทั้งสองเหรียญก่อนเริ่ม คู่มือสวอป LUNCครอบคลุมการเทรดบนเชนภายใน Terra Classic และรายชื่อกระดานเทรด LUNCแสดงว่ากระดานไหนมีเหรียญไหน โทเคนแบบ wrapped เพิ่มความสับสนอีกชั้น ซึ่งเราคลี่ให้ดูในหน้า wrapped LUNC

กับดักชื่อย่อบนกระดานเทรด

หลังการเปลี่ยนชื่อ กระดานเทรดไม่ได้ใช้สัญลักษณ์ตรงกัน บางเจ้ายังเก็บชื่อ “LUNA” ไว้ให้เหรียญดั้งเดิม เพราะเป็นสินทรัพย์ที่ถือแทนลูกค้าอยู่แล้ว บางเจ้ายกชื่อ “LUNA” ให้เชนใหม่ แล้วสร้างสัญลักษณ์ “LUNC” ให้เชนเก่า ผลคือกับดักที่ตกลงไปได้ง่ายมาก

คนไทยต้องระวังเป็นพิเศษ บน Bitkub คู่ที่ชื่อ LUNA_THB คือ Terra Classic ส่วนคู่ Terra 2.0 ชื่อ LUNA2_THB หยุดเทรดแล้ว ขณะที่ Binance TH ใช้ชื่อ LUNC สำหรับ Terra Classic ตามแบบ Binance แปลว่าเหรียญเดียวกันมีชื่อต่างกันบนสองกระดานในไทย คู่มือ LUNC ในประเทศไทยของเราสรุปภาพรวมในประเทศไว้ ส่วนในอินโดนีเซีย Indodax ใช้ LUNC สำหรับ Terra Classic และ LUNA สำหรับ Terra 2.0 นิสัยที่ปลอดภัยที่สุดคือเช็กด้วยราคา LUNC มีราคาอยู่ในหลักแสนส่วนของดอลลาร์ ขณะที่ LUNA 2.0 เทรดในหลักเซนต์ ต่างกันราวพันเท่า ถ้าตัวเลขบนจอมีศูนย์สี่ตัวหลังจุดทศนิยมเมื่อคิดเป็นดอลลาร์ คุณกำลังดู LUNC อยู่

เลือกเหรียญให้ถูก แล้วค่อยเติมเงิน

เส้นทางซื้อ LUNC ส่วนใหญ่เริ่มจาก USDT เตรียม USDT ให้พร้อม ส่งไปกระดานที่ลิสต์ Terra Classic ชัดเจน และเช็กราคาก่อนกดซื้อ

สร้างบัญชี

เหรียญไหนตรงกับสิ่งที่คุณต้องการ

คนถือ LUNC ด้วยเหตุผลต่างจากคนถือ LUNA LUNC เป็นโปรเจกต์ของชุมชนที่มีซัพพลายมหาศาล มีภาษีเผาบนเชน 1.5% ที่ governance เปลี่ยนได้ด้วยการโหวต และมีวัฒนธรรมที่สร้างขึ้นรอบการเผาเหรียญและการฟื้นเชนเก่า เรื่องราวของมันคือการลดซัพพลายและการประคองผู้รอดชีวิตให้อยู่ต่อ ถ้าคุณสนใจแนวนี้ ขั้นต่อไปคือคู่มือวิธีซื้อ LUNCและกระเป๋าที่เก็บ LUNC ได้

LUNA 2.0 เป็นเชนที่เล็กกว่าและอายุน้อยกว่า มีมูลนิธิอยู่เบื้องหลังและไม่มีสเตเบิลคอยน์แบบอัลกอริทึม ซัพพลายวัดกันที่ราวพันล้านเหรียญ ไม่ใช่ล้านล้าน เว็บนี้ไม่ได้ลงลึกเรื่อง LUNA เพราะเน้น Terra Classic แต่ความต่างทางโครงสร้างสำคัญถ้าคุณกำลังเลือกระหว่างสองเหรียญ ไม่มีเหรียญไหนมีคำสัญญาว่าจะฟื้น และทั้งคู่เสียมูลค่าช่วงแรกไปเกือบหมด บทวิเคราะห์ตรงไปตรงมาของเราว่าLUNC จะฟื้นได้ไหมครอบคลุมความเสี่ยงฝั่ง Classic

เช็กชื่อเชนก่อน