Thuế đốt LUNC vận hành ra sao và 1,5% đi về đâu

Thuế đốt LUNC là khoản phí mà chính chuỗi Terra Classic thu trên phần lớn các lệnh chuyển LUNC on-chain. Mức hiện tại là 1,5%, do đề xuất quản trị 12223 đặt ra vào tháng 8/2026. Cứ mỗi 1,5% thu được, 1,2 điểm phần trăm bị đốt vĩnh viễn, 0,15 điểm vào quỹ cộng đồng và 0,15 điểm vào quỹ oracle trả thưởng cho người stake.

Chi tiết cuối cùng đó quan trọng hơn vẻ ngoài. Nhiều bài viết gọi đây là “đốt 1,5%”, tức phóng đại lượng đốt thêm một phần tư. Máy tính ở đầu trang hiển thị chính xác cách chia cho bất kỳ số lượng nào bạn nhập, còn trang theo dõi đốt LUNC cho thấy thuế và mọi nguồn khác đã loại bỏ bao nhiêu khỏi nguồn cung đến nay.

Thuế đốt vận hành thế nào trên chuỗi

Từ bản nâng cấp v3.3.0 vào tháng 12/2024, thuế nằm trong một module x/tax riêng. Thiết lập chính của nó là burn_tax_rate, có giá trị 0,015 trên chuỗi thật. Bạn có thể tự kiểm tra ở endpoint mức thuế x/tax công khai. Như mọi tham số khác của chuỗi, nó chỉ đổi được qua bỏ phiếu on-chain, điều mà hướng dẫn quản trị của chúng tôi giải thích từng bước.

Khi một giao dịch chịu thuế được thực thi, module tính 1,5% lượng LUNC đang di chuyển rồi chia ra. Phần bị đốt được gửi tới tài khoản module burn, terra1sk06e3dyexuq4shw77y3dsv480xv42mq73anxu. Địa chỉ này không tích coin theo thời gian. Cuối mỗi khối, chuỗi hủy mọi thứ rơi vào đó, nên tổng cung giảm trong khoảng sáu giây và số dư của địa chỉ luôn bằng 0.

Điều này cũng giải thích một lỗi rất phổ biến. Trước v3.3.0, mức thuế nằm trong module treasury cũ. Bản nâng cấp đặt tax_rate cũ đó về 0 và thôi dùng nó. Ví và dashboard chưa cập nhật vẫn đọc trường cũ và báo thuế 0%. Nếu một công cụ nói LUNC không có thuế, nó đang đọc sai endpoint.

Khi người Việt tìm “thuế đốt LUNC” hay “burn tax LUNC”, họ đang nói về đúng thứ này: thuế đốt on-chain, không phải thuế của nhà nước. Thuế thu nhập hay thuế chuyển nhượng đối với LUNC là chuyện khác, tùy nơi bạn sinh sống; trang LUNC tại Việt Nam có phần riêng về thuế, còn trang tổng hợp châu Á đi qua từng quốc gia.

Tỷ lệ chia 80/10/10, bằng số thật

Tỷ lệ chia đến từ tham số burn_tax_split, đặt ở 0,2 kể từ đề xuất 11514 vào tháng 5/2023. Cái tên dễ gây nhầm: 0,2 là phần không bị đốt. Vậy 80% tiền thuế bị hủy và 20% được chuyển hướng. Phần 20% đó sau đó lại bị chia đôi bởi thuế cộng đồng 50% của chuỗi: một nửa vào quỹ cộng đồng, nửa kia vào module oracle, nơi trả dần cho người stake trong khoảng 9,4 triệu khối, tức hơn một năm.

Đây là một giao dịch thật chúng tôi truy vết on-chain. Một ví gửi 2.000 LUNC tới địa chỉ nạp tiền của Binance. Chuỗi ghi nhận thuế 30 LUNC (1,5%). Trong đó 24 LUNC tới module burn và bị hủy ngay trong khối, 3 LUNC vào quỹ cộng đồng và 3 LUNC vào quỹ oracle. Bên nhận nhận được 1.970 LUNC.

Nhân quy mô lên, quy luật vẫn giữ nguyên. Nếu bạn gửi 1.000.000 LUNC, thuế là 15.000 LUNC: 12.000 bị đốt, 1.500 vào quỹ cộng đồng và 1.500 cho người stake. Nếu bạn gửi 100 LUNC, thuế là 1,5 LUNC và 1,2 LUNC bị đốt. Phép tính phẳng, không có chiết khấu theo khối lượng.

Về mặt kỹ thuật thì có trần thuế. Chuỗi lưu mức trần 60 tỷ LUNC cho mỗi loại coin trên mỗi lệnh. Không giao dịch thực tế nào chạm tới mức đó, nên trên thực tế thuế 1,5% áp lên toàn bộ số tiền, dù lớn đến đâu.

Ai trả: tính thêm hay trừ ngược

Thiết kế hiện tại đến từ đề xuất 12143, “Implement a Simplified Tax Handling”, được thông qua vào tháng 11/2024 với 93,4% Yes. Nó thay cho cách làm “tax2gas” trước đó. Bản đặc tả mô tả hai chế độ, và bạn rơi vào chế độ nào tùy mức phí mà ví đính kèm.

Tính thêm (normal charge): nếu phí giao dịch đủ trả cả gas lẫn thuế, thuế được cộng thêm bên ngoài. Bạn gửi 2.000 LUNC, bên nhận nhận đủ 2.000 LUNC, và bạn trả 30 LUNC cộng gas. Trừ ngược (reverse charge): nếu phí chỉ đủ trả gas, chuỗi trừ thuế vào chính số tiền gửi. Bạn gửi 2.000 LUNC và bên nhận nhận 1.970 LUNC. Ví dụ ở trên là một giao dịch trừ ngược, và nhật ký sự kiện ghi rõ bằng reverse_charge: true.

Dù cách nào, chuỗi vẫn thu cùng 1,5% và đốt cùng 1,2%. Khác biệt chỉ là ai gánh khoản đó. Nếu bạn cần chuyển đúng một số tiền, chẳng hạn trả hóa đơn hay nạp lên sàn có mức tối thiểu, hãy chắc chắn ví cộng thuế lên trên. Sau đó bạn có thể xác nhận trên bất kỳ trình khám phá khối nào; hướng dẫn trình khám phá chỉ chỗ sự kiện thuế xuất hiện.

Giao dịch nào chịu thuế, giao dịch nào không

“Mọi giao dịch đều bị đánh thuế” là một lầm tưởng tồn tại từ năm 2022. Code chỉ đánh thuế một số loại lệnh cụ thể và bỏ qua các loại khác. Bảng dưới tóm tắt những gì mã nguồn classic-terra core đang làm.

Quy tắc về hợp đồng quan trọng với ai dùng ứng dụng phi tập trung. Khi bạn đưa LUNC vào một pool hay hợp đồng swap, chặng đó không chịu thuế. Khi hợp đồng gửi LUNC lại cho bạn, thuế bị trừ vào khoản trả. Vì vậy swap trên DEX từ LUNC sang token khác thường không mất thuế ở chiều vào, còn swap trả về LUNC thì mất 1,5% ở chiều ra. Hướng dẫn swap và tổng quan dApp cho thấy điều đó tác động thế nào tới giao dịch thật.

Staking là trường hợp gọn gàng nhất. Bạn có thể ủy quyền, đổi validator và nhận thưởng mà không trả thuế, một lý do khiến chúng tôi khuyên stake từ ví gốc thay vì chuyển coin qua lại giữa các sàn. Xem hướng dẫn staking để biết mức thưởng thực tế.

Binance và vùng miễn thuế

Nhiều người tìm “thuế đốt LUNC trên Binance” như thể Binance có mức thuế riêng. Không phải vậy. Năm 2023 Binance đề nghị quản trị cho miễn thuế (đề xuất 11358), và người bỏ phiếu chỉ đồng ý miễn cho các lệnh chuyển giữa ví của chính Binance. Từ bản nâng cấp v3.5.0 vào tháng 8/2025, các ví đó nằm trong một vùng miễn thuế on-chain duy nhất tên “Binance”, gồm 49 địa chỉ, được liệt kê tại endpoint miễn thuế.

Các cờ của vùng cho lệnh chuyển đến, chuyển đi và chuyển chéo vùng đều tắt. Nói đơn giản: khi Binance chuyển coin giữa ví nóng và ví lạnh của mình, không có thuế. Khi bạn nạp LUNC lên Binance hay rút về, giao dịch vượt ranh giới vùng và trả đủ 1,5%. Ví dụ 2.000 LUNC ở trên chính là như vậy, một lệnh nạp lên địa chỉ Binance, và nó đã bị đánh thuế.

Giao dịch trên Binance là chuyện khác. Mua bán LUNC ở đó diễn ra trên sổ nội bộ của Binance, nên chuỗi không hề thấy và không có thuế. Binance đã nói rõ trong thông báo tháng 9/2022. Thay vào đó, Binance đốt một nửa phí giao dịch spot và margin của LUNC mỗi tháng, một chương trình riêng mà chúng tôi theo dõi trên trang Binance đốt LUNC.

Muốn có LUNC trong ví riêng?

Lộ trình phổ biến: mua USDT bằng thẻ, chuyển sang một sàn có niêm yết LUNC, mua ở đó rồi rút về ví gốc. Lệnh rút sẽ trả thuế 1,5%, nên hãy xem trước trạng thái và phí rút LUNC của sàn.

Tạo tài khoản miễn phí

Từ 1,2% xuống 0,2%, 0,5% rồi 1,5%

Mức thuế đã đổi bốn lần, và số hiệu đề xuất bị nhầm lẫn liên tục. Những lỗi phổ biến nhất: đề xuất 3568 không đặt mức thuế (nó chỉ là tín hiệu), 11111 không đặt mức 0,2% (nó bãi bỏ việc tái đúc), và 12223 không thắng với 96% (con số báo chí đó chẳng liên quan gì đến kết quả kiểm phiếu on-chain).

1. Tháng 6/2022Đề xuất 3568: ý tưởng 1,2%Một đề xuất dạng văn bản (tín hiệu), “Tax/Burn 1.2% all transactions”, được thông qua. Nó không đổi tham số nào, và điều khoản “cho đến khi nguồn cung về 10 tỷ LUNC” chưa từng được viết thành code.
2. Tháng 8/2022Đề xuất 4159: lộ trình codePhê duyệt code của nhóm Terra Rebels và lộ trình phát hành cho mức đốt 1,2%.
3. Tháng 9/2022Đề xuất 4661: 1,2% có hiệu lựcĐề xuất đổi tham số được thông qua với 99,9% Yes. Thuế 1,2% kích hoạt tại khối 9.475.200 ngày 21/9/2022. Sau đó đề xuất 4793 kêu gọi các sàn áp dụng đốt cho giao dịch off-chain, một lời kêu gọi không ràng buộc ai.
4. Tháng 10/2022Đề xuất 5234: giảm còn 0,2%Chưa đầy một tháng sau, mức thuế giảm xuống 0,2%, kèm 10% doanh thu thuế dành cho hệ sinh thái.
5. 12/2022 – 1/2023Đường vòng tái đúcĐề xuất 10983 tái đúc một nửa lượng đốt vào quỹ cộng đồng; 11111 bãi bỏ nó và 11242 dừng hẳn việc tái đúc. Cả 11111 lẫn 11242 đều không đổi mức thuế.
6. Tháng 2/2023Miễn thuế cho Binance và tỷ lệ chiaĐề xuất 11358 miễn thuế cho các lệnh chuyển nội bộ giữa ví của Binance; 11360 tạo tham số burn_tax_split ở mức 10%.
7. Tháng 5/202311514 và 11515: 80/20 và 0,5%Phần không bị đốt tăng lên 20% và mức thuế lên 0,5%, giữ nguyên hơn ba năm.
8. Tháng 12/2023Đề xuất 11933: 1,5% bị bácLần thử đầu tiên lên 1,5% thất bại với 41,8% Yes.
9. 11 – 12/2024Đề xuất 12143 và v3.3.0Thiết kế trừ ngược được thông qua với 93,4% Yes và phát hành trong v3.3.0 tại khối 21.163.600, chuyển thuế sang module x/tax mới.
10. Tháng 12/2024Đề xuất 12149: 1,5% lại bị bácChỉ 26,8% Yes, với 27,7% NoWithVeto.
11. Tháng 8/2025v3.5.0: vùng miễn thuếModule taxexemption ra đời và các ví của Binance được gom vào một vùng duy nhất tên “Binance”.
12. Tháng 2/2026Đề xuất 12215: sửa tỷ lệ chia bị bácKế hoạch giảm phần bị đốt xuống 0,1 điểm phần trăm chỉ nhận 5,0% Yes.
13. 2/8/2026Đề xuất 12223: 1,5% được thông qua52,6% Yes khi không tính abstain (32,4% tổng số phiếu, 38,4% abstain, 16,5% NoWithVeto). Thực thi tại khối 29.768.317.

Cuộc bỏ phiếu 12223 đáng xem kỹ hơn. Phiếu Yes mang khoảng 231,9 tỷ LUNC quyền biểu quyết, No khoảng 90,3 tỷ, NoWithVeto khoảng 118,3 tỷ và Abstain khoảng 274,8 tỷ. Vì abstain được tính vào quorum nhưng không tính vào ngưỡng, Yes chỉ cần chiếm đa số phần còn lại. Nó đạt 52,6%, một chiến thắng sát nút chứ không phải áp đảo. Mức 0,5% trước đó đã tồn tại từ tháng 5/2023, hơn ba năm.

Bạn có thể thấy sự thay đổi ngay trong các đợt đốt của Binance. Đợt ngày 1/8/2026, gửi trước khi 12223 có hiệu lực, trả mức phí khớp với thuế 0,5% cộng gas. Đợt ngày 1/9 trả 1,5% cộng gas. Lộ trình nâng cấp giúp tất cả điều này thành hiện thực có trên trang nâng cấp mạng.

Thuế đốt có ý nghĩa gì với người dùng, sàn và dApp

Với người nắm giữ. Mỗi lần chuyển LUNC giữa ví riêng và sàn, bạn mất 1,5%. Một vòng từ sàn về ví rồi quay lại sàn tốn khoảng 3%. Đó là chi phí thật với người hay di chuyển coin, và là lý do nên gom lệnh chuyển thay vì chuyển nhiều lần nhỏ lẻ. Hãy chọn ví hiển thị thuế trước khi bạn ký; hướng dẫn ví LUNC so sánh từng ví.

Với sàn giao dịch. Sàn trả thuế trên các lệnh chuyển on-chain của chính họ và thường chuyển sang người dùng qua phí rút LUNC. Ví dụ KuCoin cho biết vào tháng 5/2023 rằng họ ủng hộ thuế on-chain và thu nó trên lệnh rút. Vì bản thân việc giao dịch không bị đánh thuế, các sàn gần như được che chắn, nên phần lớn khối lượng LUNC vẫn nằm trên sổ của họ. Danh sách sàn cho thấy LUNC đang giao dịch ở đâu.

Với dApp. Hợp đồng trả LUNC ra sẽ bị cắt 1,5% trên mỗi khoản trả, gây khó cho các kiểu dùng tần suất cao như game, thanh toán nhỏ và arbitrage. Tiền nằm yên trong hợp đồng thì chưa bị đánh thuế cho đến khi được trả ra, còn token IBC thì được miễn hoàn toàn, nên thiết kế ứng dụng quyết định người dùng phải trả bao nhiêu thuế.

Với nguồn cung. Thuế là lực tác động đều đặn nhưng khiêm tốn. Các trang theo dõi bên thứ ba quy khoảng một phần tư tổng lượng LUNC bị loại bỏ từ tháng 5/2022 cho thuế on-chain; phần lớn nhất đến từ một đợt đốt duy nhất của ví Terraform Labs. Trang tổng cung LUNC giải thích vì sao đỉnh khoảng 6,9 nghìn tỷ sau sụp đổ đã giảm xuống khoảng 6,4 nghìn tỷ.

Tranh luận: tăng thuế hay giảm thuế?

Thuế đốt chia rẽ cộng đồng ngay từ ngày đầu. Mức thuế đi từ 1,2% xuống 0,2% trong vòng một tháng năm 2022, rồi nhích dần lên qua 0,5% tới 1,5%, kèm hai lần thất bại dọc đường. Cả hai phía đều có lý lẽ nghiêm túc.

Phép tính đằng sau ý cuối đáng để làm thử. Để thuế đốt được 1 tỷ LUNC, cần khoảng 83 tỷ LUNC giao dịch chịu thuế. Và với nguồn cung khoảng 6,4 nghìn tỷ, ngay cả một đợt đốt lớn cũng chỉ thay đổi bài toán giá rất chậm; phân tích mốc 1 đô của chúng tôi tính xem bất kỳ tốc độ đốt nào cần đạt được những gì.

Xem thuế đã!